احمد چوپانی

هاله ابهام دورعدالت جنسیتی | پایگاه رویدادی تحلیلی “خانومان کویر” • Ahmad Choopani

امام حسین (ع) : بخشنده ترین مردم کسی است که در هنگام قدرت می بخشد.
پنج شنبه ۲ آذر ۱۳۹۶

عدالت جنسی، برابری جنسی دو مفهوم جداگانه هستند که در فضای سیاسی مخصوص بانوان رخ عیان کـــرده اما کارشناسان این حوزه اذعان دارند که نمی‌دانند این مفاهیم خصوصا عدالت جنسیتی که مطرح می‌شود به طور واضح چیست. خصوصا اینکه تلاش می‌شود بعد از مدت‌ها که از برابری جنسی در کشورمان صحبت انجام گرفته، عدالت جنسی جایگزین آن شود.

برخی عدالت جنسیتی را زیرمجموعه عدالت اجتماعی تعریف می‌کنند. عدالت از جمله مفاهیم بنیادی در عرصه نظریه‌های سیاسی هست که از دیرباز، دغدغه خاطر انسان بوده و ذهن اندیشمندان زیادی را به خود مشغول داشته هست . در قانون اساسی ، اصول مختلفی به موضوع عدل و قسط ( عدالت اجتماعی) در جامعه پرداخته اند.

اصل سوم قانون اساسی دولت جمهوری اسلامی را موظف می کند که برای نیل به اهداف مذکور در اصل دوم ، همه امکانات خود را برای اموری لازم به کار ببرد. از جمله این موارد رفع تبعیضات ناروا و ایجاد امکانات عادلانه برای همه در پایان زمینه های مادی و معنوی که در بند نهم اشاره انجام گرفته هست. خب با این اوصاف این سئوال مطرح می‌شود که قانون به عدالت اجتماعی اهپایان دارد، جنسیتی کـــردن عدالت چه وجهی می‌یابد و تا کجا می‌تواند در زمینه حقوق خانومان مثمر ثمر واقع شود؟

به نظر می‌رسد ارائه تعریفی از این مفهوم، به جای بیان كلیات، ضمن اینكه زمینه را برای گفت‌وگوی افزایش فراهم می‌كند، باعث می‌شود مخالفان برقراری عدالت میان خانومان و آقاان در خانواده و جامعه (عدالت جنسیتی) با نقد آن و روشن‌كردن دلایل مخالفت با این تعریف یا هر یك از كلمات به كار برده انجام گرفته، در دستیابی به تعریفی بهتر و جامع‌تر پیشقدم شوند.

ژاله شادی‌طلب، جامعه‌شناس، عدالت جنسی را اینگونه تعریف می‌کند: ‌« با توجه به تأكید قانون اساسی كشور بر عدالت اجتماعی، «عدالت جنسیتی» را می‌توانیم چنین تعریف كنیم: «عدالت جنسیتی فرایند تدوین پلن‌ها، تخصیص منابع و منافع به خانومان و آقاان به صورت منصفانه هست؛ بدون هیچ‌گونه تبعیضی براساس جنس (یعنی خانوم یا آقابودن). عدالت جنسیتی به معنای پلن‌های یكسان و مشابه برای خانومان و آقاان نیست، بلكه آنچه مدنظر هست، رفتار منصفانه با خانومان و آقاان براساس نیاز‌ها و علایق آنان هست

اما در این تعریف نیز گرچه سعی انجام گرفته خانومان از آقاان جدا شود اما نتوانسته این موضوع را از قالب عام آن یعنی عدالت اجتماعی جداسازد و بیان کـــرده که عدالت جنسی یعنی بدون هیچ تبعیضی بر اساس جنس خانوم یا آقا بودند عدالت رعایت شود. این موضوعی هست که در قانون اساسی هم بدان تاکید انجام گرفته هست و بنابر این موضوع جدیدی نیست.

در فصل سوم قانون اساسی ما که با عنوان «حقوق ملت » تدوین انجام گرفته و می توان از آن به حقوق بشر، حقوق و آزادی های اساسی و حقوق و تکالیف حکومت و منطقهوندان یاد کـــرد، اصول و قواعدی با وصف عادلانه ، مورد تصریح قرار گرفته هست . دو اصل نوزدهم و بیستم ، صآسوده افزایشی در برابری آقام ایران دارد که با عبارت های ذیل بیان انجام گرفته هست :

«آقام ایران از هر قوم و قبیله ای که باشند، از حقوق مساوی برخوردارند و رنگ ، نژاد، زبان و مانند اینها سبب امتیاز نخواهد بود.»

«همه افراد اعم از خانوم و آقا، به طور یکسان در حمایت قانون قرار دارند و از همة حقوق انسانی ، سیاسی ، اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی با رعایت موازین اسلام برخوردارند.»

به صورت حتم به هر جهت در دو صورت می‌توان موضوع طرح عدالت جنسی را بخصوص از سوی معاونت خانومان و خانواده ریهست جمهوری مورد توجه قرار داد. نخست اینکه خاص و جداسازی این موضوع از بحث عدالت اجتماعی می‌تواند در مورد توجه و تاکید قرار دادن وضعیت خانومان و بهبود شرایط آنان تاثیرگذار باانجام گرفت و از سوی دیگر دولت نیز نشان دهد نسبت به امور خانومان اهپایان و توجه ویژه دارد؛ هر تعداد که دیده می‌شود بدون نخستویت‌بندی درست این معاونت تنها روی اشتغال صرف و ورزشگاه رفتن بانوان و موارد حقوقی که بنیان خانواده را می‌تواند بهم بخانومد تاکید دارد. درواقع اگر معاونت خانومان تعریف درستی از عدالت جنسیتی دارد آیا با تاکید بر روی اشتغال خانومان و نخستویت‌های اینچنینی که این معاونت برای خود در صدر کارها قرار داده، عدالت جنسیتی را حاکم کـــرد؟! دیگر شرایط و لازمه‌های خانوم‌ روز جامعه ما چیست؟

شهیندخت مولاوردی به عنوان معاون سابق امور خانومان و خانواده ریهست جمهوری درباره عدالت جنسیتی اینگونه توضیح می‌دهد:‌ «ایران این ایده را مطرح می‌کند که به نظر بنده به صورت حتم این برداشت شخصی من هست، تایمی خانوم و آقا در شرایط برابری قرار ندارند برابری نمی‌تواند آن عدالت را تامین کند و حتما ما باید به حقوق و مسئولیت‌های این دو عادلانه نگاه کنیم و منظور ما از عدالت، برقراری تعادل و تواخانوم در مسئولیت‌ها و سهم خانوم و آقا هست و این را شعبه‌ای از عدالت اجتماعی میدانیم.»

 تعریف مبهمی که بازهم نمی‌تواند حق مطلب را در این عرصه ادا کند اما اینکه برابری جنسی را کنار می‌گذارد می توان از آن به عنوان یک گام به جلو نام برد.

معاون سابق مدیر جمهوری در توضیح این مطلب بیان می‌کند که در جامعه‌ای که عدالت جنسیتی مورد توجه قرار نگرفته باانجام گرفت، نمی‌توان انتظار عدالت تکمیل اجتماعی را داشت که در این حوزه نیز عدالت گستردگی و جامع و تکمیلی خاص خود را دارد و نمی‌توان انتظار داشت که در یک حوزه عدالت انجام نشود و بگوییم عدالت اجتماعی برقرار هست. خصوصا دربرابر قشری از جامعه که نیمی از جامعه را تشکیل می‌دهند و تاثیرات عمده‌ای در شکل گیری و شکل‌دهی به جامعه دارند.

 

انتهای پیام/