احمد چوپانی

تاریخچه جالب کرسی و نحوه هستفاده از آن / مقاله و تحقیق • Ahmad Choopani

امام حسین (ع) : بخشنده ترین مردم کسی است که در هنگام قدرت می بخشد.
سه شنبه ۲۶ دی ۱۳۹۶

 

 

در بخش دانستنی ها به خواص کرسی پرداختیم اینک در این بخش با تاریخچه جالب این که کرسی چیست و چطور می توان یک کرسی راه اندازی کـــرد نکات زیاد حیاتیی توسط گروه نازوب گردآوری انجام گرفته هست با ما همراه باشید.

هرتعداد سالههست که روشهای گرمایش جدید، در زیادی از منازل پایتخت و منطقهستانهای بزرگ و کوچک ایران وجود دارند و اکثر منازل کشور در زمستانها تکمیلا گرم هستند، اما هنوز هم زیادی از خانواده ها چه به دلیل علاقه و حفظ سنت و چه به دلیل نداشتن امکانات گرمایش کافی، از کرسی هستفاده میکنند.

 

کرسی جزو آن دسته از لوازمی هست که یاد آور خاطرات زیادی برای افراد هست. کرسی به خصوص در شب یلدا یکی از بهترین چیزها بو که خانواده را در کنار هم جمع می کـــرد، در این بخش از سایت وب ناز می خواهیم هشداراتی در مورد کرسی به شما بدهیم، با ما همراه باشید.

 

تاریخچه جالب کرسی و نحوه هستفاده از آن / مقاله و تحقیق

 

تاریخچه کرسی و نحوه هستفاده آن در پایتخت قدیم

 

کرسی

زیادی از ما، نشستن و خوابیدن زیر کرسی، با آن حرارت دلچسب و بی نظیر و تنبلی آورش را تجربه کـــرده ایم و زمستانهایی را که همراه با بزرگترهای خانواده و با خوردن خوراکیهای زمستانی و شنیدن حکایات پدر بزرگ و مادربزرگ سپری میانجام گرفتند را از جمله خاطره انگیزترین دورانهای خانومدگی و کودکی و نوجوانی خود میدانیم.

اما شاید ما از آن دسته افرادی باشیم که با وجود هستفاده از کرسی، هیچتایم از چگونگی برپاکـــردن و وسایل مورد نیاز آن هشداری نداشته باشیم. پس بد نیست با نگاهی به کتاب پایتخت قدیم به قلم شیرین خانومده یاد جعفر منطقهی، از تعداد و چون آن بارویداد شویم:

 

 

● کرسی چگونه وسیله ای بود؟
کرسی از چهارپایه ای (میزی) از چوب به اندازه ۱x۱ متر و افزایش و گاهی مستطیل تشکیل انجام گرفته بود که حدود سه وجب بلندی داشته، روی آن را با لحافی بزرگ در اندازه های ۴x۴ یا ۷x۷ متر و گاهی افزایش یا کاهش میپوشاندند.

سپس روی لحاف را با جاجیم، ترمه و یا چادر شب سفید تزئین کـــرده و به تناسب لزرگی و کوچکی کرسی، مجمعه ای مسی برای قرار دادن دلیلغ، سماور و ظروف خوراکیها روی آن قرار میدادند.

اطراف کرسی را تشک و پشتی گذاشته و بزیر آن مینشستند.

 

معمولا در خانه های طبقه متوسط و اعیان، دو کرسی موجود بود، یکی برای اهل خانه در اتاقی دیگر و یکی در اتاق پذیرایی برای حیاتیانان قرار داده میانجام گرفت.

تشک پای کرسی معمولا کوتاهتر اما پهن تر از تشک معمولی بود به طوری که با قرار گرفتن در چهار طرف کرسی، لبه ها روی هم نیافتاده و ناهموار و ناآسوده نباانجام گرفت.

گذاشتن کرسی در روز و ساعتی سعذ انجام میانجام گرفت و بزرگ خانواده باید در آن شب با پاکتی شیرینی وارد خانه میانجام گرفت.

 

 

● آتش کرسی
در زیر این میز و تشکیلاتی که وصفش رفت، یک منقل قرار میگرفت که حرارت مطبوع زیر کرسی را تامین میکـــرد و آماده کـــردن آن هم روشی مخصوص به خود داشت.

ابتدا ته و درزهای منقلی را با گچ خیس کـــرده تکمیلا میپوشاندند. سپس داخل آنرا خاکستر الک کـــرده میریختند و وسط خاکسترها را گود کـــرده، خاکه ذغال ریخته، آتش ذغال میگذاشتند و باد میزدند تا آتش ذغال به خاکه ذغالها برسد.

 

سپس به آهستگی و ملایمت روی آنرا با کفگیر خاکستر داده، خاکسترهای دور منقل را به دور خاکه ها و آتش رو برگردانده، فشرده و صاف میکـــردند.

سپس منقل را برای از بین رفتن بوی ذغال مدتی در فضای آزاد باقی گذاشته و سپس زیر کرسی میگذاشتند.

 

 

هر تعداد ساعت یکبار یک لایه از خاکستر روی آنرا پس زده، آتشش را تند میکـــردند. این روش آتش کـــردن مخصوص نخستین منقلی بود که زیر کرسی قرار داده میانجام گرفت، از این مکان به بعد، هربار منقل را “خاکه رو خاکه” میکـــردند.

به این ترتیب که آتش باقیمانده ته منقل را با خاک انداز برداشته، خاکه تازه در منقل ریخته، آتش را مجددا رویش میریختند و خاکستر میدادند. یک مایه آتش دیگر، گلوله بود که از خاکه ذغال تهیه میانجام گرفت.

 

به این ترتیب که در تابستان، خاکه ذغالها را در طشت آبی میریختند، شنهای آن که ته نشین میانجام گرفت، ذغالهای روی آب مانده را جمع میکـــردند و با دست به شکل گلوله هایی سفت و فشرده مانند کوفته برنجی درآورده و در آفتاب خشک میکـــردند.

دو سه تا از این گلوله ها را در نخستین آتش در ته منقل گذاشته، رویش را خاکه و آتش میدادند و باقی مراحل به شکل مذکور اجرا میانجام گرفت.

 

 

● چاله کرسی
چاله کرسی معمولا در میان خانواده های بی بضاعت که توانایی تهیه منقل نداشتند مرسوم بود که به صورت حتم شرط آن هم داشتن اتاقی بود که “زیر پر” باانجام گرفت و بتوان در آن چاله ای کند.

این چاله را در محل مورد نظر میکندند دورش را گچ کشیده و صاف میکـــردند و آنتش را در آن درست کـــرده، کرسی را رویش بر میگرداندند.

 

(در این روش لازم بود که میز کرسی بر روی پایه های کناری بالا زده شود و پس از آماده انجام گرفتن آتش سر جای خود قرار گرفته و به اصطلاح برگردانده شود.)

از آنجایی که این شیوه افزایش به کار فقرا می آمد و این خانواده ها توانایی دو جا آتش روشن کـــردن نداشتند، از داخل به وسط سقف کرسی قلابی نصب میکـــردند که دیزی آبگوشت خود را که غذای هر روزه ایشان بود بر آن آویخته، همان زیر کرسی آنرا میپختند.

 

 

● تهیه ذغال و خاکه ذغال
کوره های ذغال سازی در جنگلهای ماخانومدران قرار داشت که شاخ و برگها و تنه درختان پوسیده جنگلی را در آنها سوزانده، خفه نموده و ذغال میکـــردند.

ذغال فروشها این ذغالها را سرند کـــرده، قطعات درشت آنرا به نام ذغال، نیمه درشت را به نام “مویزه” و نرمترها را به نام خاکه میفروختند.

 

معمولا دو نوع ذغال در ذغال فروشیها موجود بود، یکی همین ذغال جنگلی که نوع مرغوب، پر مغز و با دوام بود و قیمتی گرانتر داشت و نوعی که ذغال “باغی” نام داشت و از درختان باغهای اطراف منطقه مانند درختان میوه، بید، تبریزی و زبان گنجشک تهیه میانجام گرفت و پوک و بی دوام بود و ارزانتر عرضه میانجام گرفت.

ذغالفروشهای متقلب این ذغال را با نوع مرغوب مخلوط کـــرده و با قیمت گرانتر به خانه دارهای بی هشدار میفروختند.

 

 

● قیمت ذغال
قیمت هر خروار (۳۰۰ کیلو) ذغال مخلوط با مویزه و خاکه در تابستان، یک تومان (۱۰ ریال) تا ۱۲ ریال و در زمستان از ۱۵ تا ۱۸ قران بود. ذغال باغی در تابستان از ۶ تا ۹ قران و در زمستان دو سه ریال گرانتر میانجام گرفت.

ذغال سرندی از خرواری ۱۵ تا ۱۸ قران، مویزه یک تومان و خاکه ۶-۵ قران بود. گلوله که گاهی توسط ذغال فروشها هم تهیه میانجام گرفت هر صدتا ۶-۵ قران بود.

 

خانواده های فردا نگر، خاکه ذغال را در اواخر بهار و تابستان میخریدند که هم خشک و هم ارزان بود و گلوله های مورد نیاز خود را تهیه میکـــردند.

افراد بی فکر و “کو تا زمستان” گوها، در اواخر پاییز و حتی زمستان به فکر افتاده، خاکه ذغالی نم کشیده و گران نصیبشان میانجام گرفت.

 

 

● دوران ما
در دوران کودکی و نوجوانی ما، در پایتخت برق به چیزی عادی تبدیل انجام گرفته و روشنایی خانه را تامین میکـــرد. به همین دلیل کم کم پای اجاقها و منقلهای برقی که از جنس آجر نسوز بود و با تعداد المنت (مانند بخاری برقی) کار میکـــرد، به خانه ها باز انجام گرفت و جای منقلهای ذغالی را گرفت.

این منقلهای برقی که در ابتدا بدون حفاظ بودند، کم کم و شاید در اثر اتفاقات ناگوار متعدد، با شبکه ای توری که روی بخش التهابی آن را با فاصله ای معقول میپوشاند، مجهز انجام گرفتند.

 

حسن بزرگ منقلهای برقی این بود که بر خلاف آتش ذغال، قربانی نداشت. دلیل که دود آتش ذغال موجب خفگی چه زیاد کودکان و افرادی میانجام گرفت که سر به زیر لحاف کرسی کـــرده یا آتش ذغال کرسی ایشان دود داشته و خانواده را از بین میبرد.

 

پس از منقلهای برقی، بخاری برقی و بخاری نفتی و گازی جزو لوازم اصلی خانه انجام گرفت. این وسایل جای کاهشی اشغال میکـــردند و با گرم کـــردن پایان فضای خانه، خانومدگی را برای اهل منزل زیاد آسانتنر کیدند و به این ترتیب کرسی با پایان لذتی که داشت، کم کم برچیده انجام گرفت.

لحافهای بزرگ آن به لحافهایی کوچکتر تقسیم انجام گرفت و چهارپایه یا میز کرسی هم یا به هستفاده دیگری رسید یا فروخته انجام گرفت و خلاصه آثار وجود کرسی از خانه ها رخت بربست.

امروز برای ما اهالی منطقه، کرسی تنها به خاطره ای شیرین تبدیل انجام گرفته هست و حتی زیادی از ما همه ساله نقشه میکشیم که یک کرسی برپا کنیم و بالاخره هم نمیشود.

 

 

شاید این مطلب، باعث شود که در این زمستان، به یاد روزهای خوش گذشته، یک کرسی کوچک برپا کـــرده و کودکان را متعجب و بزرگسالان را شاد کنیم.

 

 

برترین مطالب مرتبط

 

تاریخچه جالب پیدایش قلیان و چپق در ایران + تصویر ها

تاریخچه خواندنی هفت سین از گذشته تا به امروز

تاریخچه زیاد خواندنی و جالب تقلب!

تاریخچه یک پوشش جنجالی، کروات !

تاریخچه اختراع چاقو چنگال

تاریخچه فال و طالع بینی